Mindful op je werk

Auteur: Alina Feinholdt, MSc.

Alina Feinholdt is een PhD-student aan de Universiteit van Amsterdam, afdeling Communicatiewetenschap. Voorheen studeerde zij arbeids- en organisatiepsychologie in Maastricht, daar deed ze onderzoek naar de effecten van mindfulness op de werkplek. Voor versvak.nl schreef zij over haar afstudeerstudie.

Mindwandering

De wekker loop af. Het is half zeven en ik snooz nog een keer, maar precies op het moment dat ik weer droom dat ik op mijn privé eiland zit neemt mijn bewustzijn het langzaam over “het verslag voor patiënt X moet nog af”. En dus “Dag Bahamas!” en “Hallo, dagelijkse sleur!” Ik loop naar de badkamer. Tijdens het douchen dienen nieuwe gedachten zich aan “Vandaag die afspraak met Jeroen en daarna nog die patiënt die ik van een collega overneem”. Het douchen en aankleden gaan volautomatisch. Ik kan me nauwelijks herinneren dat ik voor de spiegel stond. Nou ja, snel wat ontbijten. Alweer die routine: muesli, yoghurt, koffie en nog even de krant openslaan. Tussendoor nemen dezelfde gedachten het weer over: “Ja, patiënte X en patiënt Y – heel belangrijk, niet vergeten”. Maar zodra mijn gedachten weer naar de twee patiënten verschuiven krijg ik buikpijn. Op zich was ik niet van plan om me weer op deze patiënten te storten. Het levert me te veel stress op en het wordt toch niet gewaardeerd. Ik probeer het gevoel te onderdrukken en de gedachten te vermijden. Maar terwijl ik zo bezig ben met mijn gedachtensprongetjes tussen het heden en de wat gaat komen, ben ik al bijna op mijn werk aangekomen.

Komt dit je bekend voor? Je leeft niet meer in het hier en nu, maar in je gedachten. Je geniet niet van wat er om je heen gebeurt, want “mindwandering” houdt je continu bezig. Omdat dit vervelende gevoelens met zich meebrengt probeer je de negatieve gedachten te onderdrukken of te vermijden (vermijdingsstrategieën). Met als gevolg, ’s avonds uitgeput op de bank en geen puf meer voor leuke dingen. Voor veel mensen is dit de dagelijkse gang van zaken. In de huidige maatschappij ligt de nadruk op de toekomst – we hebben meetings, deadlines en duizend dingen te doen. Om niets te vergeten houden we ons bezig met mindwandering, ofwel het afdwalen van de geest naar onze mentale to-do lijst. Het tegenovergestelde van mindfulness. Aan mindwandering kleven een hoop nadelen en het kan op termijn verstrekkende gevolgen hebben.

De doelgroep

Voor mijn studie naar de effecten van mindfulness, keek ik naar een beroepsgroep waar vermijdingsstrategieën veel voorkomen: de zogenaamde emotionele arbeidssector. Hierbinnen bevinden zich onder andere artsen, leraren en politie. Het zijn stressvolle en drukke banen, maar de sector kenmerkt zich nog vooral door de zogenaamde display rules. Regels die je voorschrijven dat je je eigen emotionele toestand moet buitensluiten bij het helpen van een klant, patiënt of slachtoffer. Dit kan leiden tot negatieve gedachtestromen, burnout en depressie. Nog een reden dus om te kijken of mindfulness mensen in deze sector kan helpen.

Mindfulness

Reguliere medicijnen helpen snel, maar de effecten zijn van korte duur. Anders dan medicijnen tracht mindfulness niet iets te onderdrukken of te negeren, maar de relatie met de gedachten te veranderen. Neutraal te maken. Door mindfulness toe te passen zijn mensen minder afhankelijk van hun indringende gedachten, maar observeren en ‘accepteren’ deze juist. Uit eerdere studies blijkt dat mensen die mindfulness beoefenen vaker tevreden zijn met zichzelf en hun omgeving. Dit is echter nooit eerder onderzocht onder mensen die werkzaam zijn in de dienstverlenende sector. Eerder onderzoek beperkte zich meestal tot studenten, groepen die reeds een mentale stoornis hadden, of mensen die al langer mediteerden.

Daarmee rekening houdend, vroeg ik me af of de effecten van mindfulness ook bij de dienstverlenende beroepen van toepassing zou zijn, of mindfulness ook bij deze groepen positieve effecten zou kunnen hebben. Ik stelde nog twee vragen: is een zeer korte mindfulness-meditaties ook effectief? En zo ja, komt dit doordat mindfulness zorgt voor verminderd gebruik van gedachten-vermijdingsstrategieën? Om een antwoord op deze vragen te krijgen heb ik enkele mensen (44 in totaal) uit deze arbeidssector gevraagd om ’s ochtends en ’s avonds, over een periode van twee weken, korte mindfulness oefeningen te doen. Zij kregen hiervoor een CD of mp3 mee om dit thuis zelf te doen. Ter controle was er een tweede groep (de controlegroep van 44 mensen) die deze oefeningen niet deed. De deelnemers kregen een dagboekje mee met een agenda waarin stond welke meditaties ze wanneer moesten doen. Ook werd hen hierin gevraagd hun mentale toestand voor en na de meditatie aan te geven.

Resultaten

Al na twee weken gaven mensen aan minder last te hebben van opdringerige gedachten, negatieve stemming en een overspannen gevoel. Zij waren minder geneigd hun emoties te vermijden dan de mensen die de oefeningen niet hadden gedaan. Hierdoor werd stress gereduceerd, emotionele uitputting verminderd, en arbeidsvreugde verhoogd. Wat kunnen we hieruit concluderen? Mindfulness biedt ook voor hen in de dienstverlenende beroepen een goede en goedkope oplossing om met dagelijkse stress om te kunnen gaan. En drie minuutjes per dag is al genoeg om dit te kunnen bereiken.

Alina Feinholdt | PhD Kandidaat aan de Universiteit van Amsterdam

Een eerdere versie van dit stuk werd gepubliceerd op www.innovatiefinwerk.nl, (http://www.innovatiefinwerk.nl/innovatie-het-nieuwe-werken-motivatie-plezier-je-werk/2013/06/ben-ik-een-mindful-werknemer)

Copyright 2013, All rights reserved | gepubliceerd: 05-09-2013