Bang, boos of blij? Hoe politieke nieuwsberichtgeving onze emoties vormt

Door: Dr. Sophie Lecheler

Sophie Lecheler is universitair hoofddocent politieke communicatie en journalistiek aan de Universiteit van Amsterdam. Zij doet onderzoek naar politieke framing-effecten, emoties en politieke journalistiek. Haar onderzoek is gepubliceerd in een aantal internationale tijdschriften zoals Communication Research, Journalism and Mass Communication Quarterly en Journal of Communication. 

Emoties zijn alom aanwezig in de politieke berichtgeving. Journalisten gebruiken vaak een emotionele invalshoek om nieuws en actualiteiten dichter bij het publiek te brengen. Klimaatverandering wordt uitgelegd aan de hand van het lot van boer Jan in Friesland, en tijdens een verkiezingscampagne worden persoonlijke verhalen van Nederlandse burgers naar voren gehaald. In de wetenschap wordt deze manier van emotionele berichtgeving vaak een “human interest” of “episodic” frame genoemd. Angst speelt een grote rol in deze frames. Uit onderzoek blijkt namelijk dat de aanwezigheid van emoties in nieuwsberichten opinies, gedrag en ook emoties van burgers kan beïnvloeden.

Angst is overal in het nieuws

Edvard_Munch_-_The_Scream_-_Google_Art_ProjectAngst is één van de invloedrijkste emoties in het nieuws. Angst omschrijft de verwachting van een slecht resultaat en is gericht op de toekomst. Dit past bij de meerderheid van onderwerpen die op een gegeven moment in het nieuws te zien zijn: wij zijn bang voor terrorisme, voor een terugkeer van de economische crisis en nog veel meer. Echter blijkt uit politicologisch onderzoek dat angst negatieve gevolgen kan hebben. Mensen die bang zijn, willen minder graag risico’s nemen (Druckman & McDermott, 2008) of zijn minder bereid om te stemmen (Valentino et al., 2011).

Mediaeffecten en angst

Ook onze eigen data laten zien dat angst ook een belangrijke rol speelt als het om framing-effecten gaat.  Uit een experiment uitgevoerd in Nederland blijkt dat het lezen van een nieuwsartikel over een angstaanjagend onderwerp ook écht angst uitlokt. Hoewel het voor de hand liggend is, geeft dit toch aan dat de media een belangrijk rol spelen als het gaat om het emotionele profiel van een persoon. Maar de resultaten tonen ook aan dat het voelen van angst geen blijvend effect op politieke opinies heeft. Deelnemers van onze studie werden wel bang, maar de angst had geen langdurig effect. Emoties die wel voor effecten op opinies zorgen waren boosheid en enthousiasme. Zowel boosheid als enthousiasme zijn krachtige en mobiliserende emoties als het gaat om politieke opinies en gedrag (Valentino et al., 2011).

Dit zegt niet dat angst helemaal niet belangrijk is als het gaat om media effecten. Wij nemen aan dat angst alleen anders werkt dan boosheid. Terwijl boosheid een directe actie vereist, zorgt angst voor een subtieler effect. Het echte effect van angst door mediaberichtgeving moet dus door langlopende studies onderzocht worden.

Think positive?

Er wordt op dit moment veel onderzoek gedaan naar de rol van negatieve emoties in de politiek en in nieuwsmedia. Maar ons onderzoek laat ook zien dat onderzoekers het vaak verzuimen om rekening te houden met de effecten van positieve emoties. In een ander experiment konden wij namelijk aantonen dat positief emotioneel nieuws voor veel sterkere positieve emotionele reacties zorgde dan dat negatief nieuws voor negatieve emoties zorgde. Dit heeft mogelijk te maken met een zogenaamd plafondeffect. Het nieuws kan namelijk vaak erg naar zijn, en als het publiek al bang en boos is, is het aannemelijk dat het misschien niet nog banger of bozer kan worden. Aan de andere kant kan positief politiek nieuws er blijkbaar wel voor zorgen dat we ons niet alleen beter voelen, maar ook betere burgers willen worden. In onze studie vinden wij dat het lezen van positief emotioneel nieuws ervoor zorgt dat mensen willen bijdragen aan een betere samenleving, bijvoorbeeld door het doneren van geld aan goede doelen.

Gebaseerd op:

  • Lecheler, S., Schuck, A. R., & de Vreese, C. H. (2013). Dealing with feelings: Positive and negative discrete emotions as mediators of news framing effects. Communications – The European Journal of Communication Research, 38(2),189–209.
  • Lecheler, S., Bruter, M., & Harrison, S. (2016, June). Look on the Bright Side of Life: The Effects of Positive Emotional News on Political Behavior. Paper to be presented at the annual conference of the International Communication Association, Fukuoka/Japan.

Literatuurlijst:

  • Druckman, J. N., & McDermott, R. (2008). Emotion and the framing of risky choice. Political Behavior, 30(3), 297-321.
  • Valentino, N. A., Brader, T., Groenendyk, E. W., Gregorowicz, K., & Hutchings, V. L. (2011). Election night’s alright for fighting: The role of emotions in political participation. The Journal of Politics, 73(01), 156-170.

Copyright 2015 | all rights reserved | gepubliceerd op: 17-02-2016