Exclusief, dichtbij en positief: Wat voor nieuwsberichten delen we op Facebook en Twitter?

Door: Dr. Damian Trilling

Damian Trilling is Universitair Docent Politieke Communicatie en Journalistiek en verbonden aan de afdeling communicatiewetenschap van de Universiteit van Amsterdam. Hij is geïnteresseerd in de gevolgen van het veranderende medialandschap en maakt graag gebruik van grootschalige automatische inhoudsanalyses.

Deze maand was het weer zover: een Facebook-schandaaltje. Een van de meest iconische oorlogsfoto’s aller tijden, van de Vietnamese Kim Phuc op de vlucht voor napalmbommen, mocht niet getoond worden op Facebook. Want vluchtende oorlogsslachtoffers dienen zich volgens Facebook fatsoenlijk te kleden. De kritiek op Facebook liet niet op zich wachten.

Je zou grappen kunnen maken over de richtlijnen van het bedrijf, of het gewoon kunnen negeren. Maar toch is er meer aan de hand: inmiddels is de rol van Facebook in de dagelijkse nieuwsvoorziening van veel mensen namelijk zo cruciaal geworden, dat wat er wel of niet in een Facebook-nieuwsfeed staat direct van invloed is op de nieuwsselectie waar mensen mee in aanraking komen. Ter illustratie: ongeveer een derde van alle bezoekers van de grote Nederlandse nieuwssites is niet direct naar het artikel gesurft maar heeft een link op Twitter of Facebook gevolgd.

Ondanks het belang van de Facebook-feed voor de hedendaagse nieuwsvoorziening is er vrij weinig over bekend. Om beter te begrijpen wat voor soort nieuwsberichten via sociale media wordt verspreid, hebben we met een groep collega’s aan de Universiteit van Amsterdam onderzoek gedaan naar het delen van Nederlandse nieuwsberichten op Facebook en Twitter. Het idee: Hoe vaker nieuwsberichten op sociale media worden gedeeld, hoe groter de kans dat deze artikelen ook door anderen worden gezien, gelezen – en misschien weer worden gedeeld. We vroegen ons af: Kunnen we voor een gegeven artikel voorspellen hoe vaak het gedeeld zal worden? In het bijzonder wilden we weten of kenmerken die journalisten relevant vinden dezelfde criteria zijn die mensen aanzetten om het nieuws te delen. Om een voorbeeld te geven: we weten dat journalisten vaak een voorkeur hebben voor negatief nieuws. Maar dit hoeft niet te betekenen dat lezers ook graag negatief nieuws delen. Het zou bijvoorbeeld mogelijk kunnen zijn dat zij liever niet met iets negatiefs geassocieerd willen worden en juist graag positieve verhalen delen. Een steeds groter deel van onze identiteit wordt bepaald door ons online gedrag, en dit gedrag bepaald hoe we door anderen worden gezien.

fotoOm dit te onderzoeken, hebben we meer dan 130.000 nieuwsberichten van de belangrijkste Nederlandse nieuwssites verzameld. Met behulp van de URL van elk bericht was het voor ons mogelijk te achterhalen hoe vaak elk van deze berichten op Facebook en Twitter werd gedeeld. Vervolgens hebben we gebruik gemaakt van meerdere technieken voor automatische inhoudsanalyse om een aantal kenmerken van elk bericht te achterhalen, zoals het onderwerp, maar ook zogenaamde nieuwswaarden, bijvoorbeeld (de mate van) negativiteit, de locatie van de gebeurtenis, of de betrokkenheid van Nederland of, in mindere mate, andere Westerse landen.

Uit het onderzoek bleek dat mensen soortgelijke criteria als journalisten hanteren: Als iets dichtbij is (met andere woorden, als het in Nederland speelt of als er tenminste een Westers land bij betrokken is), als iets om een conflict draait of als iets zeer negatief is, dan zijn we meer geneigd om het bericht te delen.

Maar er zijn ook een aantal minder voor de hand liggende criteria: Als iets bijvoorbeeld al volop in de media is geweest, bijvoorbeeld omdat het op een persbureaubericht gebaseerd is, dan zijn we minder geneigd om het te delen. Daarnaast worden op Facebook – maar niet op Twitter – ook juist zeer positieve berichten vaak gedeeld. Hoewel we op basis van onze data niet kunnen aantonen waarom dat zo is, lijkt ons een aannemelijke verklaring dat mensen op Facebook door middel van het posten van berichten niet alleen informatie delen, maar ook een eigen identiteit creëren. Het gaat er dus niet alleen om of iets nuttig of interessant is, maar ook wat het over ons zelf zegt. Daarom zijn mensen waarschijnlijk geneigd om juist positieve en nieuwe verhalen te delen.

Of anderen de gedeelde berichten ook daadwerkelijk lezen is natuurlijk weer een andere vraag.

We hebben dus kunnen aantonen dat je op basis van de kenmerken van een artikel kunt voorspellen hoe vaak het artikel wordt gedeeld. Dit is nuttig om te weten voor journalisten en uitgeverijen en ook voor iedereen die beter wil begrijpen hoe informatie zich verspreidt. Maar er zijn natuurlijk ook veel punten die we niet hebben kunnen onderzoeken: bijvoorbeeld de vraag in hoeverre verschillende mensen verschillende criteria voor het delen van nieuws hanteren. Moeilijk te onderzoeken, maar dat maakt de uitdaging natuurlijk alleen maar leuker.


Trilling, D., Tolochko, P., & Burscher, B. (2016). From newsworthiness to shareworthiness: How to predict news sharing based on article characteristics. Journalism & Mass Communication Quarterly. doi:10.1177/1077699016654682

Copyright 2016, all rights reserved | gepubliceerd op: 28-09-2016