Sexy selfies op social media

Auteur: Dr. Annemarie van Oosten

Meisjes die met een zwoele blik in de camera kijken, daarbij hun decolleté showend in een sexy truitje of bikini. Jongens die liggend op bed hun six packs tonen. Tot voor kort waren dit professioneel geproduceerde beelden in reclames of videoclips op televisie. Tegenwoordig zijn dit (ook) de foto’s die jongeren zelf maken en delen op sociale media, zoals Facebook en Instagram. Deze nieuwe trend van door jongeren zelf geproduceerd seksueel materiaal vormt stof tot nadenken én onderzoek. Waarom doen jongeren dit, en wat doet het met hun seksuele opvattingen en seksuele zelfbeeld?

Waarom doen jongeren aan sexy zelfpresentatie op social media?

Onderzoek naar de voorspellers van sexy zelfpresentatie staat nog in de kinderschoenen. Zeer recente bevindingen laten zien dat dit gedrag voor een groot deel bepaald wordt door wat leeftijdsgenoten op sociale media doen en door de behoefte van jongeren om populair te zijn bij leeftijdsgenoten. Daarnaast wordt het plaatsen van ‘sexy selfies’ op social media voorspeld door het kijken naar andere seksuele media inhoud, zoals reality docusoaps (e.g., Jersey Shore en Geordie Shore) en pornografie (bij jongens). Het lijkt er dus op dat jongeren de norm van sexy zijn en gevonden worden – welke domineert in bijvoorbeeld reality shows zoals Jersey Shore – overnemen in hun gedrag op sociale media. Verder blijken ook persoonlijkheids- en omgevingsfactoren het plaatsen van ‘sexy selfies’ te voorspellen: Meisjes, jongeren in een relatie, jongeren die het minder goed doen op school, sensatiezoekers en jongeren met meer stereotype opvattingen over gender rollen (“jongens horen macho te zijn, en meisjes horen zich sexy en verleidelijk te gedragen tegen mannen”) blijken eerder geneigd sexy plaatjes van zichzelf online te zetten. Overigens blijkt ook dat het plaatsen van dit soort sexy selfies niet heel frequent is; een ruime meerderheid (zo’n 60%) van de jongeren met een profiel op sociale media geeft aan dit nooit te doen, en slechts een kleine minderheid (minder dan 5%) van de jongeren geeft aan dit regelmatig of vaak te doen.

Onderzoek naar de gevolgen van sexy zelfpresentatie op sociale media

Op sociale media overheerst de cultuur van sexy zijn, er goed uit zien en het benadrukken dat je seksueel beschikbaar bent, een cultuur die ook overheerst in meer ‘traditionele’ media zoals TV en advertenties. Het lijkt er dus op dat jongeren bepaalde opvattingen vanuit de traditionele media overnemen in hun zelfpresentatie op sociale media. In één van mijn studies heb ik gekeken of het kijken naar sexy foto’s van vrienden op sociale media bepaalde stereotype opvattingen uit de traditionele media kan versterken. Ik heb hier vooral gekeken naar seksuele objectificatie van vrouwen, oftewel het normaal vinden dat een vrouw alleen om haar sexy uiterlijk wordt beoordeeld en seks als puur lichamelijk zien dat men doet voor het eigen plezier. Ik vond dat het kijken naar sexy selfies van anderen geen invloed had op deze stereotype seksuele opvattingen van jongeren. Of jongeren alle stereotype boodschappen uit traditionele media klakkeloos overnemen op sociale media is dus nog maar de vraag. Het kijken naar sexy selfies vergrootte echter wel de kans dat jongeren een half jaar later aan orale seks of geslachtsgemeenschap hadden gedaan. Jongeren die deze stereotype opvattingen al aanhingen en jongeren met beginnende seksuele ervaring keken overigens vaker naar sexy selfies op sociale media. Dit was vooral het geval bij 13 en 14 jarigen.

Platform voor seksuele exploratie

Het lijkt er dus op dat sociale media een platform vormen voor seksuele exploratie. VooralNaamloos jonge tieners met beginnende seksuele interesse kijken naar de sexy selfies van anderen, waarschijnlijk om zo te leren hoe je sexy moet zijn en hoe je je sexy moet gedragen. Dit lijkt vervolgens zijn uitwerking hebben op het daadwerkelijke seksuele gedrag van jongeren. Het gebruik van sociale media om te leren hoe je sexy kan of moet zijn, strookt ook met wat eerdere onderzoekers hebben geconcludeerd: zelfexpressie op sociale media helpt jongeren ontdekken wie ze zijn of wie ze willen zijn, ook op seksueel gebied. Dit betekent ook dat sociale media gebruikt kunnen worden bij het vormen van een seksueel zelfbeeld. Uit één van mijn nieuwste studies blijkt ook dat het plaatsen van sexy foto’s van jezelf op sociale media ervoor zorgt dat eigenschappen zoals sexy, wild en verleidelijk zijn belangrijker worden voor je identiteit.

Kortom, jongeren gebruiken sociale media als gereedschap bij identiteitsexploratie en het ontdekken van wat seksualiteit inhoudt. Toekomstig onderzoek zal zich moeten richten op wat hiervan de verdere gevolgen zijn voor de manier waarop jongeren met hun seksualiteit en zelfbeeld om gaan.

Meer informatie over het besproken onderzoek is te vinden op http://www.ccam-ascor.nl

Afbeelding afkomstig van: http://www.sociaalweb.nl/nieuws/sexy-selfie-jongeren-van-invloed-op-seksueel-gedrag-en-zelfbeeld

Annemarie van Oosten is universitair docent Communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam en onderzoeker bij het Onderzoekscentrum Jeugd en Media (CcaM). Annemarie is in februari 2015 gepromoveerd op onderzoek naar de effecten van seksuele media inhoud op de seksualiteit van adolescenten. In haar huidige onderzoek houdt zij zich bezig met de effecten van seksuele inhoud op sociale media, individuele verschillen in de vatbaarheid voor de invloed van seksuele media, en (kritische) verwerking van seksuele media inhoud.