Een elektronische pillenpot die helpt medicatie te slikken

Auteur: Edwin Oberjé, MSc.

Edwin Oberjé is promovendus bij de Amsterdam School of Communication Research, Universiteit van Amsterdam. Op 18 juni promoveert hij op een studie naar het verbeteren van de medicatie-inname bij HIV-patiënten door middel van een elektronische pillenpot. De dop van de pillenpot registreert iedere opening. De registraties worden door de patiënt en de HIV-verpleegkundige besproken.

HIV kan sinds 1996 worden behandeld met ‘HIV-remmers’ (in vaktaal: combinatie Antiretrovirale Therapie). Deze zorgen ervoor dat het virus zich niet kan vermenigvuldigen in het lichaam. Hierdoor krijgt het afweersysteem de kans om zich te herstellen. Voor een optimale werking van de medicatie is het belangrijk dat patiënten hun medicatie op tijd innemen en geen inname overslaan.

Ontrouwe inname van HIV-remmers

Een groot aantal patiënten neemt de medicatie echter niet altijd in. Vergeetachtigheid, gebrek aan een goede routine, schaamte, mentale problemen, en bijwerkingen zijn mogelijke redenen hiervoor. Het overslaan van innamen kan leiden tot virale resistentie (het virus reageert dan niet meer op medicatie), tot dure medicatie aanpassingen, en tot een versnelde progressie naar AIDS. Naast de aanzienlijke klinische gevolgen zijn er ook financiële gevolgen. In de Verenigde Staten is een berekening gemaakt van de jaarlijkse (onnodige) uitgaven voor de gezondheidszorg. Deze worden geschat tussen de $100 en $310 miljard. Het is dus belangrijk om kosteneffectieve interventies in te zetten om medicatie-inname te verbeteren. Er zijn echter nauwelijks interventies beschikbaar waarvan wetenschappelijk is aangetoond dat ze kosteneffectief werken.

Een elektronische pillenpot om medicatie-inname te verbeteren

Een veelbelovende interventie is de “Adherence Improving self-Management Strategy” (AIMS). Het belangrijkste element van AIMS is het elektronisch registreren van medicatie-inname met behulp van MEMS-caps (zie figuur 1). De MEMS-cap is een elektronische pillenpot die registreert op welke datum en tijd het potje wordt geopend. De HIV-verpleegkundige kan deze data online downloaden en de data wordt vervolgens getoond in een grafiek (zie figuur 2 en 3: de zwarte bolletjes duiden een opening van de pillenpot aan). Vervolgens kunnen problemen met medicatie-inname worden besproken. Waar nodig kan gekeken worden naar mogelijke oplossingen.

Figuur 1: De MEMS-cap

AARDEX GROUP SA

In een grootschalig experiment hebben we onderzocht of AIMS effectief is. Tevens werd gekeken of de gevonden effecten opwegen tegen de kosten van AIMS. Bij het experiment waren zeven Nederlandse HIV-klinieken betrokken. Bijna 300 HIV-patiënten namen deel aan het onderzoek. Alle patiënten hadden aantoonbare problemen met medicatie-inname. De patiënten werden opgesplitst in twee groepen van gelijke aantallen. Groep 1 gebruikte ongeveer een jaar de elektronische pillenpot. De grafieken werden om de vier maanden besproken met de HIV-verpleegkundige. Groep 2 gebruikte de elektronische pillenpot niet. Na een jaar hebben we gekeken welke groep patiënten het virus beter onderdrukte (wat impliceert dat de medicatie beter is ingenomen); welke groep een hogere kwaliteit van leven had; en hoeveel extra geld en tijd het kost om AIMS af te leveren tijdens ziekenhuisbezoeken.

Figuur 2: Een regelmatig inname patroon zonder overgeslagen doseringen

edwin__magonline_figuur_2

Figuur 3: Een onregelmatig inname patroon met meerdere overgeslagen doseringen

edwin__magonline_figuur_3

We vonden forse effecten van AIMS. De patiënten uit Groep 1 onderdrukten het virus beter aanzienlijk beter, en de kwaliteit van leven was hoger. De extra tijd en kosten van AIMS zijn behapbaar. Een MEMS-cap kost ongeveer €115 en de batterij gaat ongeveer drie jaar mee. De extra tijd die nodig was om de data te downloaden en te bespreken was ongeveer 5 tot 10 minuten. De extra tijdsduur was afhankelijk van de omvang van problemen met medicatie-inname.

Opbrengsten veel hoger dan kosten

AIMS blijkt dus effectief, en er zijn sterke aanwijzingen dat de AIMS-interventie ook kosteneffectief is. We verwachten daarom dat implementatie van AIMS in HIV-zorg zal leiden tot een verhoogd behandelsucces en verbeterd welbevinden van patiënten. De gezondheid-gerelateerde opbrengsten zullen hierbij sterk opwegen tegen de extra tijd en kosten van AIMS. Toekomstig onderzoek richt zich op de lange termijn effecten van AIMS.

Meer weten? Het hierboven beschreven onderzoek wordt uitvoerig beschreven in de dissertatie van Edwin Oberjé, getiteld: The Adherence Improving self-Management Strategy (AIMS) in HIV-care: (Cost-)Effectiveness, Methodology, and Evidence Synthesis. Edwin Oberjé promoveert donderdag 18 juni 2015 in de Agnietenkapel van de Universiteit van Amsterdam.

Copyright 2015 | All rights reserved | Gepubliceerd op: 17-06-2015