Risicogedrag op het wereldwijde web 

Auteur: Natascha Notten, PhD

Natascha Notten is als sociologe verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In haar onderzoek richt zij zich op verschillen tussen gezinnen in (media)opvoeding en de langetermijn gevolgen hiervan voor kinderen op diverse terreinen, zoals onderwijssucces, gezondheid en risicogedrag. Voor meer informatie zie www.nnotten.nl.

Risicogedrag en het wereldwijde web

Internet biedt kinderen en adolescenten een wereld aan mogelijkheden, maar het brengt ook risico’s met zich mee. Het vertonen van online risicogedrag door adolescenten – bijvoorbeeld het online prijsgeven van persoonlijke informatie – is een belangrijke voorspeller van negatieve ervaringen, zoals bijvoorbeeld seksuele intimidatie, of ten prooi vallen aan cybercriminaliteit. De mogelijke consequenties van online risicogedrag zijn ingrijpend en daarom voor ouders, opvoeders en beleidsmakers een bron van zorg en een belangrijk punt van aandacht.

Wie vertonen risicogedrag?

Niet alle jongeren vertonen online risicogedrag, en als ze dat wel doen verschilt hun gedrag in intensiteit en frequentie.  Het eerste doel van deze studie was te bekijken in hoeverre het nemen van online risico’s door adolescenten samenhangt met (a) de sociale achtergrond van ouders, (b) de begeleiding die ouders hun kinderen bieden bij het internetgebruik en (c) het niveau van digitalisering in een land. Het tweede doel was om te achterhalen of de invloed van ouderlijke internetbegeleiding op online risicogedrag verschilt tussen landen. De onderzoeksvragen zijn beantwoord met behulp van de EU Kids Online-dataset, met daarin gegevens van 15.415 adolescenten van 11 tot 16 jaar oud uit 25 Europese landen.

Vier belangrijke conclusies

Deze studie leidt tot vier belangrijke conclusies. Ten eerste blijkt dat gezinskenmerken  in belangrijke mate van invloed zijn op het online risicogedrag van jongeren. Adolescenten met lager opgeleide ouders en uit eenoudergezinnen vertonen vaker online risicogedrag dan hun leeftijdsgenoten uit meer ‘bevoorrechte’ huishoudens.  Deze kwetsbare groep adolescenten en hun ouders verdienen daarom aanhoudend aandacht binnen ondersteunende beleidsprogramma’s, ook als het gaat om internetgebruik.

De tweede belangrijke conclusie is dat ouderlijke internetbegeleiding een wezenlijke invloed uitoefent op het online risicogedrag van adolescenten. Met name restrictieve internetbegeleiding is effectief: door het hanteren van regels voor internetgebruik verkleinen ouders de kans dat hun adolescente kinderen online risicovol gedrag gaan vertonen. Ook wanneer ouders samen internetgebruiken met hun kinderen kunnen zij online risicogedrag voorkomen, of op zijn minst de kans daarop verkleinen. Verder lijken de resultaten te suggeren dat als kinderen in het verleden al eens risicovol gedrag hebben vertoond, ouders vaker achteraf hun online activiteiten controleren. Ten derde blijkt het vertonen van risicogedrag op internet niet af te hangen van het niveau van digitalisering van een land. In meer gedigitaliseerde samenlevingen is de kans op online risicogedrag niet groter, maar ook niet significant kleiner dan in minder digitaal ontwikkelde landen.

De vierde en laatste conclusie is dat de invloed van de ouderlijke internetbegeleiding op online risicogedrag van adolescenten varieert tussen landen met een verschillend niveau van digitalisering. In landen waar meer mensen online zijn, heeft het samen internetgebruiken door ouder en kind minder invloed op het voorkomen of verminderen van online risicogedrag. Het verband tussen ouderlijke controle en risicovol online gedrag neemt toe wanneer het gebruik van internet vanzelfsprekender is. Oftewel, in meer digitaal ontwikkelde landen controleren ouders vaker achteraf het online gedrag van hun adolescente kinderen. Bovenal blijkt dat het stellen van regels binnen het gezin over internetgebruik een essentiële rol speelt bij het verminderen van riskant online gedrag, ongeacht het niveau van digitalisering in een land.

Wat betekenen deze bevindingen?

Het gebruik van internet en digitale applicaties zal alleen maar toenemen de komende jaren. De bevindingen uit dit onderzoek kunnen voor beleidsmakers, docenten en opvoeders een extra stimulans zijn om ouders ervan te overtuigen dat betrokkenheid bij internetgebruik van hun kinderen belangrijk is.

Bron: Notten, N. (2013). Risicogedrag en het wereldwijde web. De invloed van gezin en samenleving op het online risicogedrag van adolescenten vanuit een Europees perspectief. Mens & Maatschappij, pp. 350-275

Copyright 2014, all rights reserved | gepubliceerd op: 10 januari 2014