Kan reizen in je bloed zitten?

Auteur: Jeanette Renema

Inmiddels is de grote zomervakantie alweer achter de rug en hebben we de hete zomerdagen helaas weer achter ons gelaten. Maar waar voor de één de zomervakantie genoeg is (even lekker geen werk, mits de financiën het natuurlijk toelaten), kan de ander zich niets ergers voorstellen dan weer terug te keren naar de routine.

Je kent ze vast wel, mensen die wel bijna onrustig lijken wanneer ze niet ergens in Verweggistan zijn. Misschien is het je collega, die geregeld foto’s online zet van al haar avonturen in het buitenland. Of je oom met z’n tal van anekdotes over zijn belevenissen in alle uithoeken van de wereld. Of misschien ben je het wel zelf en voel je je onverklaarbaar ongemakkelijk zodra je weer voet zet op Nederlandse bodem. De drang om te reizen is zo groot, dat het wel bijna lijkt alsof het in je bloed zit. Als je jezelf weleens de vraag hebt gesteld of het echt in het bloed kan zitten, ben je niet de enige. Er zijn onderzoekers die zich afvragen of je dit reislustige gedrag genetisch kan verklaren?

Onderzoek naar de herkomst van wanderlust

Ondanks dat reizen steeds meer binnen het handbereik komt van een toenemende groep van mensen (door bijvoorbeeld goedkopere vliegtickets, smartphones met handige reisapps of online vakantiedeals), blijft het voor vele nog steeds een flinke tijds- en geldinvestering. Mede om die reden proberen onderzoekers het reislustig gedrag onder mensen te verklaren; wat haalt mensen over de streep om die investering wel te doen? De reisindustrie heeft er baat bij om te weten in hoeverre ze de reislust van mensen kan aanspreken. Zaken zoals de individuele neiging tot risico’s mijden of sensatie zoeken, eerdere ervaringen met of algemene houdingen ten opzichte van reizen zijn veelvuldig getoetst en lijken ook allemaal gerelateerd te zijn aan wanderlust.

Het is echter een nog veel interessantere vraag voor biologen en psychologen, want hoewel het menselijk bestaan is terug te traceren tot het Afrikaanse continent, kun je de mens inmiddels in elke uithoek van de wereld vinden. Waarom is dat? Is er een biologische oorzaak en kun je onze drang tot migratie nu echt letterlijk terugvinden in ons DNA? Zo ja, wie onder ons heeft dat reislustige gedrag van onze voorvaderen geërfd?

Wanderlust-gen

Hoewel hier nog geen direct antwoord op te geven is, heeft onderzoek uitgewezen dat er een gen bestaat dat geassocieerd wordt met de dopamineregulatie in onze hersenen, genaamd DRD4. Dopamine heeft een opwekkend effect en het zorgt ervoor dat je je goed voelt. Je hebt er vast wel eens van gehoord, want dopamine wordt ook weleens lieflijk omgedoopt tot het ‘geluksstofje’, terwijl het ook in verband wordt gebracht met verslavingsproblematiek. Dopamine spoort je aan om gedrag te vertonen waar je in het verleden middels dopaminevrijlating werd beloond, gedrag waar je denkt gelukkig van te worden.

Nu zijn er veel blogs en artikelen in de omloop die verkondigen dat de mensen met de 7R-versie van dit DRD4-gen het zogenaamde ‘wanderlust-gen’ bezitten (het gen dat de drang naar reizen zou verklaren), omdat huidig onderzoek heeft uitgewezen dat mensen met het gen DRD4-R7 vaak een verhoogd niveau van nieuwsgierigheid en onrustigheid tonen. Hierdoor hebben zij van nature een grotere drang om nieuwe dingen te willen ontdekken en buiten hun comfortzone te willen treden. Een uiting van dit gen zorgt er dus voor dat de drang tot reizen groter wordt, want waar beter uit je comfortzone te treden dan in het buitenland?

Echter wijzen experts ons erop dat we deze conclusie iets voorzichtiger moeten benaderen. Zoals Professor Richard P. Ebstein van de University of Singapore, expert in genetica en neurowetenschappen, ook wel formuleert (vertaalt uit het Engels): “Er is geen één gen gevonden die ervoor zorgt dat we ons avontuurlijk gedragen of het tegenovergestelde, thuisblijven”. Professor John McGeary van Brown University legt uit: genen hebben invloed over een wijd spectrum van gedrag (dus niet alleen reisgedrag) en het hebben van een gen is geen garantie voor de uiting van het gedrag waarmee het gen wordt geassocieerd.

Verder onderzoek naar het wanderlust-gen

Dit betekent dat mensen een genetische aanleg kunnen hebben om te willen reizen, maar dat deze aanleg zich niet automatisch uit tot reisgedrag. Maar wat heeft de overhand, nature of nurture? Dat is een interessante discussie en o.a. Professor Ebstein is om die reden recentelijk een grootschalig onderzoek begonnen naar het reislustige gedrag onder reizigers. Hij zal onder zijn respondenten bloedstalen afnemen, zodat hij hun genetische opmaak kan onderzoeken. Dat is echter niet alles, want hij zal tegelijkertijd kijken naar hun naar sociale omgeving, zoals de cultuur waarin zij zijn opgegroeid. Dit onderzoek zal het antwoord op de naturenuture vraag ten opzichte van reis- en migratiegedrag dichterbij brengen.

Denk jij dat je het wanderlust-gen hebt? Helaas moeten zowel ik als Professor Ebstein je het antwoord nog schuldig blijven, maar zolang de resultaten van Professor’s Ebstein onderzoek nog niet bekend zijn kunnen we ons altijd vermaken met deze niet-wetenschappelijk test van Playbuzz (klik hier).