Omgaan met longkanker: kan mindfulness patiënten en partners hierbij helpen?

Auteur: Melanie Schellekens, PhD Student UMC St. Radboud

Na haar Research Master Behavioural Science aan de Radboud Universiteit Nijmegen te hebben afgerond in 2011 (cum laude), is Melanie Schellekens als PhD student aan het UMC St Radboud begonnen. Onder begeleiding van Prof. dr. Anne Speckens, Dr. Miep van der Drift en Prof. dr. Judith Prins voert ze haar onderzoek samen met Desiree van den Hurk uit. Het onderzoeksproject naar mindfulness bij patiënten met longkanker en hun partners wordt gefinancierd wordt door stichting Alpe d’Huzes en KWF kankerbestrijding. Melanie interesseert zich in onderzoek naar mindfulness, cognitieve controle en psychosociale oncologie. Voor Versvak.nl schrijft ze over haar onderzoek.

Longkanker

Longkanker is de nummer één doodsoorzaak door kanker wereldwijd. Ondanks de best mogelijke behandelingen is de gemiddelde 5-jaars overlevingskans slechts 16%. Deze ziekte heeft een grote impact op het psychisch welzijn van patiënten en hun naasten. Bijna de helft van de longkankerpatiënten en hun partners kampt met psychische klachten. Dit is meer dan bij patiënten met andere vormen van kanker.

Hoewel er veel onderzoek gedaan is naar de psychische klachten van longkankerpatiënten en hun partners, is er maar weinig bekend over hoe deze klachten verlicht kunnen worden.

Mindfulness-Based Stress Reductie (MBSR)

MBSR lijkt een veelbelovende training te zijn voor kankerpatiënten. Uit een twintigtal studies naar de effectiviteit van MBSR bij kankerpatiënten, blijkt deelname aan MBSR inderdaad een positief effect te hebben op het psychisch welzijn van kankerpatiënten met afname van angst en depressie.

Het merendeel van de deelnemers aan deze onderzoeken waren echter borstkankerpatiënten. Vergeleken met longkankerpatiënten, zijn patiënten met borstkanker vaker vrouw, jonger en hebben ze betere overlevingskansen. Bovendien heeft tot nu toe slechts één studie de effecten van MBSR in partners van kankerpatiënten onderzocht.

Het is dus de vraag of MBSR ook effectief is in het verminderen van psychische klachten bij patiënten met longkanker en hun partners. Dat is de reden van ons onderzoek.

Haalbaarheid: een pilot studie

Allereerst hebben we een kleine groep (19 patiënten en 16 partners) MBSR aangeboden om te onderzoeken of deelname haalbaar was voor deze doelgroep. Dit bleek zo te zijn. Ondanks dat de meeste patiënten zich in een vergevorderd stadium van de ziekte bevonden en chemo- of radiotherapie ondergingen, kon het merendeel wel de gehele training  bijwonen.

Uit interviews bleek dat patiënten en partners enthousiast waren over de training. Het merendeel vond het prettig dat deelname samen met partners en lotgenoten was. Enkelen noemden dat het hen geholpen heeft om beter om te gaan met de ziekte. Zo vertelde een patiënt: ‘Het heeft geholpen om er op een gegeven ogenblik er toch meer met mijn vrouw  over te praten (…) Dat is heel plezierig. Ik toon mijn gevoel naar mijn vrouw en mijn vrouw naar mij.’ Een andere patiënt noemde: ‘Ik had wat meer rust gekregen. Wat meer ontspannen, wat leger in je hoofd.’

Werkt het ook?

Aangezien de training haalbaar lijkt te zijn voor longkankerpatiënten  en hun partners,  hebben we een groot onderzoek opgezet (110 patiënten en 110 partners) waarin deelnemers bij aanvang willekeurig worden ingedeeld in de MBSR training of om gebruikelijke zorg te ontvangen. Op deze manier kunnen we onderzoeken of de psychische klachten van deelnemers na de MBSR training lager zijn dan bij deelnemers die de gebruikelijke zorg ontvangen. Naast psychische klachten kijken we ook of  kwaliteit van leven, belasting door mantelzorg en relatie kwaliteit verbeteren na deelname aan MBSR. Op dit moment zijn we nog bezig met de dataverzameling.

Indien MBSR effectief blijkt te zijn in het verminderen van psychische klachten, zal MBSR één van de weinig beschikbare psychosociale programma’s zijn voor longkankerpatiënten en hun partners.

Door: Melanie Schellekens, MSc | M.Schellekens@psy.umcn.nl | Radboud Centrum voor Mindfulness, afdeling Psychiatrie, UMC St Radboud | www.radboudcentrumvoormindfulness.nl

 

Referenties

  • Kabat-zinn, J. (1990). Full catastrophe living: using the wisdom of your body and mind to face stress, pain and illness. New York: Delacourt.
  • Ostlund, U., Wennman-Larsen, A., Persson, C., Gustavsson, P., & Wengstrom, Y. (2010). Mental health in significant others of patients dying from lung cancer. Psycho-Oncology, 19(1), 29-37. doi: 10.1002/pon.1433
  • Piet, J., Wurtzen, H., & Zachariae, R. (2012). The effect of mindfulness-based therapy on symptoms of anxiety and depression in adult cancer patients and survivors: a systematic review and meta-analysis. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 80(6), 1007-1020.
  • Zabora, J., Brintzenhofeszoc, K., Curbow, B., Hooker, C., & Piantadosi, S. (2001). The prevalence of psychological distress by cancer site. Psycho-Oncology, 10(1), 19-28. doi: 10.1002/1099-1611(200101/02)10:1<19::aid-pon501>3.0.co;2-

copyright 2013 all rights reserved | gepubliceerd: 02-09-2013