Disclaimer bij ultradun model leidt tot ego boost

Auteur: Dr. Suzanna Opree

 Dit stuk is geschreven door Sanne Opree op basis van een interview met Jolanda Veldhuis. Jolanda Veldhuis is universitair docent op het gebied van Risico- en Gezondheidscommunicatie en Media Psychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Op 3 oktober 2014 promoveerde zij op het proefschrift “Media models matter in context”. Daarin beschrijft Veldhuis hoe het effect van ultradunne modellen op de lichaamsonzekerheid van meisjes kan worden verminderd door het gebruik van informatieteksten.

Onzekerheid wordt versterkt

Op de catwalk en in de modetijdschriften staan voornamelijk dunne modellen. Te dunne modellen. Zij zijn daarom geen goed rolmodel, zo betoogt fotografe Meg Gaiger. Begin september plaatste zij een artistieke fotoreeks online waarin te zien is hoe een jong meisje, voorovergebogen en kijkend naar een foto van een dun model, een schaar in haar bescheiden vetrolletjes zet. Hoewel de beelden van Gaiger door velen als schokkend werden ervaren, blijkt uit de vele steunbetuigingen dat haar mening breed wordt gedeeld.

oi4__1_of_1fidfin_sma_by_harpyimages-d7rwfq9Dát meisjes onzeker worden over hun lichaam door de modellen die zij in de media zien, blijkt uit de gesprekken die Veldhuis met hen voerde. Zo zegt een 13-jarig meisje: “Vaak zijn vrouwen in de media veel te dun en kun je hun botten tellen. Ik vind dat niet heel mooi, maar toch wil ik daar op lijken.” Een ander meisje van 14 suggereert dat zij zelf niet zozeer onzeker is, maar anderen misschien wel: “Ik vind de meeste vrouwen in de media veel te dun. Dat is een slecht voorbeeld voor meisjes, omdat ze denken dat ze dik zijn terwijl dat niet zo is.” Niet alle meisjes zijn even kwetsbaar: Vooral meisjes die uiterlijk heel erg belangrijk vinden of al onzeker over hun lichaam zijn, worden het meest door de mediamodellen beïnvloed.

“Dit model is te licht” werkt!

Toch worden álle pubermeisjes in meer of mindere mate beïnvloed. Uit recent onderzoek van epidemioloog Clothilde Bun blijkt dat maar liefst een kwart van de Nederlandse pubermeisjes zichzelf onterecht te dik vindt. Dat dit tot negatieve effecten leidt, bleek uit een van de experimenten van Veldhuis onder 184 meisjes tussen de 9 en 16 jaar oud. Een deel van de meisjes kreeg een foto van een extreem dun model te zien met daarbij de informatie dat dit model een ‘normaal’ lichaamsgewicht had. Veldhuis: “Hiermee maakten wij expliciet wat media ons impliciet vertellen: We bevestigden wat jongeren al dachten. Na het zien van deze foto en boodschap nam de lichaamsonzekerheid van de meisjes toe. De overige meisjes werd bij het zien van de foto verteld dat het model zes of drie kilo te licht was. Hun lichaamsonzekerheid was een stuk lager. Door een gepaste informatietekst toe te voegen, werd het negatieve effect van de foto beperkt.

Het is belangrijk meisjes feitelijke informatie te geven over het gewicht van modellen. Een waarschuwingsboodschap zoals we die op sigaretten zien werkt niet. Meisjes vertellen dat het kijken naar foto’s van dunne modellen kan leiden tot een lager zelfbeeld werkt niet goed. Opvallend is dat de informatieteksten vooral effectief zijn voor de meest kwetsbare groep: zij met een lager zelfvertrouwen. Goed nieuws dus. Het wettelijk invoeren van een disclaimer bij dunne modellen lijkt echter nog ver weg. In 2009 deed minister Rouvoet een moreel beroep op internetproviders om waarschuwingsteksten te plaatsen bij anorexia-sites. Ze hiertoe verplicht stellen beschouwde men echter als in strijd met de vrijheid voor meningsuiting.”

Mediamakers passen liever beelden aan

Er is licht aan de horizon. Steeds meer mediamakers voelen een maatschappelijke verantwoordelijkheid voelen om gewichtsvariatie te laten zien. Initiatieven kunnen verassend positief zijn. Denk bijvoorbeeld aan de recente campagne van Zeeman waarin klanten in ondergoed poseerden. Veldhuis: “Mediamakers passen liever zelf de modellen aan dan dat ze gedwongen labels moeten plaatsen. Daarom hebben een workshop gehouden voor geïnteresseerde mediamakers om te bespreken hoe zij hun gewichtsbeleid mogelijk kunnen en willen aanpassen.”

Daarnaast ontwikkelt Veldhuis van een ‘body image app’, een spel waarin meisjes foto’s zien van modellen met extreem ondergewicht tot extreem overgewicht en daar telkens de juiste informatietekst voor moeten selecteren. Door feedback te ontvangen over de juiste antwoorden, leren meisjes hoe een model met een normaal lichaamsgewicht eruit ziet. Uit een eerste test onder 206 meisjes bleek dat zij na het spelen van het spel meer reële verwachtingen over hun eigen lichaam hadden. Zo zei een 16-jarig meisje: “Ik heb een beetje een buikje en ik ben daar niet blij mee. Maar dankzij de app denk ik dat mijn buik beter is dan ik dacht en dat hij best normaal is.” Het spel is nog niet voor iedereen beschikbaar, maar het team werkt aan een verfijnde en verbeterde versie!

 

Afbeelding afkomstig van: http://harpyimages.deviantart.com/gallery/?catpath=%2F&q=scissors

All rights reserved | Copyright 2015 | gepubliceerd op 11-05-2015