Rondje is niet hetzelfde als een rondje: Een kwestie van interpretatie! 

Auteur: Marcella L. Woud, MSc.

Marcella L. Woud werkt als promovenda en docente bij de vakgroep Experimentele Psychologie en Psychotherapie, Behavioural Science Institute, Radboud Universiteit Nijmegen, Vanaf 1 November 2013 zal zij als Post Doc gaan werken bij de vakroep Klinische Psychologie, Ruhr Universität Bochum (Duitsland). Haar huidig onderzoek richt zich op het meten als ook het veranderen van cognitieve processen bij psychologische stoornissen, met name op processen omtrent interpretatie en toenadering en vermijding.  

Rondje is niet hetzelfde als een rondje – Een kwestie van interpretatie!

Vanuit de psychologie weten wij dat mensen de wereld door hun eigen bril waarnemen en interpreteren. Neem bijvoorbeeld het woordje ‘rondje’. De meeste mensen denken hierbij aan een cirkel, maar sommigen zullen heel automatisch aan een nieuw rondje bier in de kroeg denken. Als dit af en toe gebeurt, dan is dat niet erg. Echter, als een alcoholgerelateerde interpretatie, dat is de neiging om dit soort dubbelzinnige informatie als alcohol-gerelateerd te interpreteren, altijd de eerste spontane reactie is dan zou dit wellicht wel een probleem kunnen worden. Er zijn wetenschappelijke bevindingen die aantonen dat mensen die veel drinken dit soort dubbelzinnige prikkels vaker aan alcohol relateren dan mensen die minder drinken [1]. Soortgelijke resultaten werden ook gevonden bij complexere dubbelzinnige prikkels [2].

Het onderzoek

Veel en weinig drinkende mannelijke studenten kregen korte verhaaltjes te lezen. De verhaaltjes hadden nog geen einde en het was de taak van de studenten, de verhaaltjes af te maken. Alle verhaaltje waren dubbelzinnig en bij de helft van die verhalen kon een dubbelzinnig alcoholrelevante context geschetst worden. Een voorbeeld van een alcoholrelevant verhaaltje is als volgt:

Feestje:

Je bent op een feestje bij vrienden.

“Doe nou’s mee”, roept een van je vrienden.

Je hebt geen keuze, iedereen is aan het …

De resultaten lieten zien dat studenten die veel dronken vaker een alcoholgerelateerd einde bedachten, zoals ‘drinken’ of ‘zuipen’ dan studenten die weinig dronken. De veel drinkende studenten toonden dus een zogenaamde ‘alcoholgerelateerde interpretatie vertekening’. Dat betekent, dat zij de neiging hadden, dubbelzinnige alcoholrelevante prikkels vaker op een alcoholgerelateerde manier te interpreteren. De studenten die vaker een alcohol gerelateerde einde bedachten vertoonden ook een hogere mate van alcoholgerelateerde problemen.

Uitbreiding van deze bevindingen naar een klinische groep

Recentelijk werd deze alcoholgerelateerde interpretatie vertekening ook in een groep van alcoholverslaafde patiënten aangetoond [3]. Net als bij het studenten-onderzoek werden ambigue alcoholrelevante verhaaltjes aangeboden die voorzien moesten worden van een einde. De resultaten lieten zien dat ook alcoholverslaafde patiënten vaker een alcoholgerelateerde interpretatie vertekening vertoonden dan niet verslaafden, zij verzonnen dus vaker een alcohol gerelateerd einde. Daarnaast werd ook hier weer gevonden dat de sterkte van de vertekening positief samenhing met  alcoholgerelateerde problemen.

Hoe kunnen deze bevindingen verklaard worden vanuit de theorie

Bovengenoemde bevindingen komen overeen met recente stellingen van psychologische theorieën over het ontstaan en voortsbestaan van alcoholverslaving [4]. Niet lang geleden werd binnen het alcoholonderzoek voornamelijk de rol van rationele en bewuste processen onderzocht. Bijvoorbeeld waarom en wanneer een persoon wel of niet drinkt. Een nieuwe visie binnen dit onderzoeksveld wijkt echter van dit idee af en gaat ervan uit dat vooral de onbewuste emotionele processen cruciaal zijn. Dit houdt in dat alcoholrelevante prikkels op een speciale manier verwerkt worden, namelijk buiten het bewustzijn van de persoon om. Bij het woord ‘rondje’ meteen aan alcohol denken is dus één voorbeeld van deze vertekende verwerking. Maar er zijn ook aanwijzigen voor andere vertekeningen [5]. Iemand die veel drinkt ziet bij voorbeeld veel sneller de alcoholreclame langs de weg dan iemand die weinig drinkt. Dat heet een ‘alcoholgerelateerde aandachtsvertekening’. Een gevolg van deze vertekeningen is dat het concept ‘alcohol’ telkens actief is waardoor men waarschijnlijk meer zin krijgt om te drinken, oftewel eerder geneigd is een biertje in plaats van een glaasje fris te bestellen. Als dit vaker gebeurt, dan zou dit tot een alcoholafhankelijkheid kunnen leiden. Is men echter al afhankelijk van alcohol, dan zouden deze vertekeningen juist voor het voortbestaan van de verslaving kunnen zorgen.

Het betrouwbaar meten maar ook het veranderen van deze cognitieve vertekeningen is één van de grote uitdagingen en innovaties binnen het huidige alcoholonderzoek. En dit streven is bijzonder belangrijk gezien het feit dat alcoholverslaving een van de meest voorkomende vorm van verslaving is.

Marcella L. Woud 1, Eni S. Becker 1, Mike Rinck 1, Reinout W. Wiers 2, Johannes Lindenmeyer 3 & Elske Salemink | 1. Behavioural Science Institute, Radboud Universiteit Nijmegen | 2. Addiction, Development and Psychopathology (ADAPT) lab, Universiteit van Amsterdam | 3. salus klinik Lindow, Duitsland

Bevindingen uit dit stukje zijn eerder gepubliceerd, zie: Woud, M. L., Fitzgerald, D. A., Wiers, R. W., Rinck, M., & Becker, E. S. (2012). Getting into the spirit': Alcohol-related interpretation bias in heavy-drinking students. Psychology of Addictive Behaviors, 26(3), 627-632. doi: 10.1037/a0029025

 Referenties in tekst:

  1. Stacy, A. W., Ames, S. L., & Grenard, J. L. (2006). Word association tests of associative memory and implicit processes: Theoretical and assessment issues. In R.W. Wiers & A.W. Stacy (Eds.), Handbook of implicit cognition and addiction (pp.75-90). Thousand Oaks, CA: Sage.
  2. Woud, M. L., Fitzgerald, D. A., Wiers, R. W., Rinck, M., & Becker, E. S. (2012). Getting into the spirit: Interpretation bias in heavy drinking students. Psychology of Addictive Behaviors, 26, 627-632
  3. Woud, M. L., Pawelczak, S., Lindenmeyer, J., Rinck, M., Souren, P., Wiers, R. W., & Becker, E. S. (in revision). The role of alcohol-related interpretation biases in a sample of alcohol addicted patients. Alcoholism: Clinical and Experimental Research.
  4. Wiers R. W., Bartholow, B. D., van den Wildenberg, E., Thush, C., Engels, R. C., Sher, K. J. , Grenard, J., Ames, S. L., & Stacy, A. W. (2007). Automatic and controlled processes and the development of addictive behaviors in adolescents: A review and a model. Pharmacology, Biochemistry and Behavior, 86, 263-283.
  5. Stacy, A. W., Wiers, R. W. (2010). Implicit Cognition and Addiction: A tool for explaining paradoxical behavior. Annual Review of Clinical Psychology, 6, 551-575

Aanvullende referenties:

  • Salemink, E., Wiers, R. W. (in press). Alcohol-related memory associations in positive and negative affect situations: Drinking motives, working memory capacity, and prospective drinking. Psychology of Addictive Behaviors. Doi: 10.1037/a0032806
  • Wiers R. W., Stacy, A. W. (Eds.). (2006). Handbook of implicit cognition and addiction. Thousand Oaks, CA: SAGE.
  • Ames, S. L. , Stacy, A. W. (1998). Implicit cognition in the prediction of substance use among drug offenders. Psychology of Addictive Behaviors, 12, 272-281.
  • Krank, M. D., Schoenfeld, T., Frigon, A.P. (2010). Self-coded indirect memory associations and alcohol and marijuana use in college students. Behavior Research Methods, 42, 733-738.

 

Copyright 2013 All rights reserved | gepubliceerd op 14 oktober 2013