Vrijgevige jongeren? Privacy op sociale netwerksites

Auteurs: Ini Vanwesenbeeck, MSc, dr. Michel Walrave en dr. Wannes Heirman

Ini Vanwesenbeeck is promovenda aan de Universiteit Antwerpen en is verbonden aan de onderzoeksgroep MIOS (Media, ICT en Interpersoonlijke relaties in Organisaties en Samenleving). In het verleden nam ze deel aan verschillende projecten rond jongeren en online veiligheid. Momenteel werkt Ini aan het onderzoeksproject “de cognitieve ontwikkeling in een digitale wereld”.

Sociale netwerksites zoals Facebook zijn populaire plaatsen om te communiceren met anderen. Gebruikers worden door de sociale netwerksites aangemoedigd om informatie te delen. Aan het vrijgeven van gegevens zijn echter ook risico’s verbonden, zoals identiteitsdiefstal, cyberpesten of seksuele intimidatie. Daarom leidt het gebruik van sociale netwerksites vaak tot discussies in de media met betrekking tot privacy en de riscio’s van het vrijgeven van persoonsgegevens. Gebruikers kunnen twee strategieën toepassen om hun privacy op een sociaal netwerksite te beheren: Enerzijds kunnen ze de hoeveelheid en het type informatie dat ze weergeven beperken; Anderzijds kunnen ze gebruik maken van de privacysettings, waarbij ze kunnen beslissen of informatie beschikbaar wordt voor een breed publiek of slechts een beperkte groep. Zo kan een gebruiker er bijvoorbeeld voor kiezen om zijn/haar geboortedatum enkel voor zichzelf zichtbaar te maken.

Motieven om sociale netwerksites te gebruiken

Het delen van informatie op sociale netwerken vereist een zekere mate van ‘vertrouwen’. Een gebruiker gaat er van uit dat zijn/haar informatie niet misbruikt zal worden. Ook de mate waarin de gebruiker van een sociaal netwerksite bezorgd is om privacy, zal zijn/haar online gedrag mogelijks bepalen. Gebruikers hebben uiteenlopende motieven hebben om sociale netwerksites te gebruiken. Sommige gebruikers wensen in contact te blijven met vrienden die ze zelden in het echte leven ontmoeten, terwijl anderen in contact willen komen met nieuwe vrienden. Ook bezoeken veel gebruikers sociale media om oude vriendschappen aan te halen. Tenslotte kunnen ze gewoon op zoek zijn naar informatie of entertainment.

Zoals blijkt uit de bovenstaande motieven zijn sociale contacten van groot belang binnen sociaal netwerksites. ‘Peers’, leeftijdsgenoten van de gebruikers, spelen daarbij een grote rol. Vooral voor adolescenten, die gevoelig zijn voor de invloed van peers, kan het zijn dat de manier waarop zij sociale netwerksites gebruiken beïnvloed wordt door anderen. De drang om feedback te krijgen van peers kan er namelijk toe leiden dat een adolescent meer informatie deelt via een sociale netwerksite.

Populaire aanname dat jongeren ‘teveel’ delen

Gebaseerd op vorig onderzoek wensten we in deze studie na te gaan welke factoren het online privacygedrag van zowel jongeren als volwassenen beïnvloeden. Door middel van een enquête werden 1484 respondenten bereikt, bestaande uit 343 jongeren (leeftijd 10-19 jaar) en 1141 volwassenen (leeftijd 20-65 jaar). Hierdoor konden we het gedrag volwassenen en adolescenten vergelijken. Het is een populaire aanname dat adolescenten ‘teveel’ informatie online delen. Volwassenen zouden minder geneigd zijn om gegevens online te plaatsen. Dat kan mogelijks verklaard worden door de ontwikkeling van adolescenten. Adolescenten vertonen vaker zogenaamd risicogedrag en zijn daarbij mogelijks minder bezorgd over de gevolgen.

Naamloos

Met betrekking tot de privacysettings vertoonden adolescenten en volwassenen een zeer verschillend patroon. Volwassenen die meer geneigd zijn om risico’s te nemen, stellen hun profiel vaker open. Daartegenover staat dat hoe meer volwassenen zich zorgen maken over de mogelijke negatieve gevolgen van het gebruik van sociale netwerksites en hoe meer ze bezorgd zijn om de bescherming van hun privacy online, hoe meer ze het publiek dat toegang heeft tot hun profiel beperken. Zowel adolescenten als volwassenen die sociale netwerksites gebruiken om nieuwe personen te leren kennen of terug in contact te komen met vrienden die ze uit het oog verloren zijn, versoepelen hun privacyinstellingen. Ten slotte, naarmate adolescenten ouder worden verbreden ze de toegang tot hun profieldata, terwijl volwassenen striktere settings instellen.

Wat betreft het al dan niet open stellen van een profiel blijkt dat oudere adolescenten meer geneigd zijn om hun profiel open te stellen voor een groter publiek dan jongere adolescenten. Voor volwassenen geldt het omgekeerde. De belangrijkste motivatie voor adolescenten om informatie vrij te geven blijkt een sociaal motief te zijn: Contact houden met klasgenoten na de schooluren. Onder de invloed van leeftijdsgenoten zijn adolescenten geneigd meer te delen.

Privacy-instellingen toelichten in campagnes

Voor zowel jongeren als volwassenen kunnen sensibiliseringscampagnes ertoe bijdragen dat gebruikers van sociale netwerksites meer bewust zijn van de risico’s. Dergelijke campagnes kunnen ertoe bijdragen dat gebruikers een hogere bezorgdheid hebben ten aanzien van sociaal netwerksites. Deze campagnes moeten idealiter wel voorzien worden van een praktisch luik, waarbij getoond wordt hoe de privacy-instellingen kunnen worden ingesteld. Op die manier leren gebruikers van sociale netwerksites niet alleen wat de risico’s van dergelijke sites zijn, maar krijgen ze ook de gepaste hulpmiddelen in handen om deze risico’s te minimaliseren.

Het hierboven beschreven onderzoek is gepubliceerd als: Walrave, M., Vanwesenbeeck, I., & Heirman, W. (2012). Connecting and protecting? Comparing predictors of self-disclosure and privacy settings use between adolescents and adults. Cyberpsychology: Journal of Psychosocial Research on Cyberspace, 6(1), article 3. doi: 10.5817/CP2012-1-3 en is hier te raadplegen.

Bron afbeelding: http://allesoverjongeren.nl/jongeren-hechten-veel-waarde-aan-online-privacy/

All rights reserved | copyright 2015 | gepubliceerd op 7-05-2015